॥ दुर्गा द्वात्रिंश नामावली ॥
देवी दुर्गा के 32 नाम (द्वात्रिंश नामावली):
देवी दुर्गा उनकी अनंत शक्तियों, करुणा और संहारक स्वरूपों का दिव्य वर्णन करते हैं। माँ दुर्गा को शक्ति, साहस, रक्षा और विजय की अधिष्ठात्री देवी माना जाता है। उनके ये 32 नाम जीवन के संकट, दुःख, भय, बाधा और नकारात्मक शक्तियों के नाश के लिए अत्यंत प्रभावशाली माने जाते हैं।
दुर्गा द्वात्रिंश नामावली में दुर्गा, दुर्गनाशिनी, दुर्गमच्छेदनी, दुर्गमेश्वरी, दुर्गभीमा, दुर्गदारिणी जैसे शक्तिशाली नाम सम्मिलित हैं, जो माँ के विभिन्न रूपों और गुणों को प्रकट करते हैं। इन नामों का मंत्र सहित जप करने से भक्त को आत्मबल, सुरक्षा, विजय और आध्यात्मिक उन्नति की प्राप्ति होती है।
नवरात्रि, दुर्गा पूजा, शुक्रवार, अष्टमी और नवमी जैसे पावन अवसरों पर देवी दुर्गा के 32 नामों का पाठ विशेष फलदायी माना जाता है। यह नामावली माँ दुर्गा की पूजा, साधना और आराधना के लिए एक सरल और शक्तिशाली माध्यम है।
॥ अथ दुर्गाद्वात्रिंशन्नाममाला – श्री दुर्गा द्वात्रिंशत नाम माला ॥ (Shri Durga Dwatrinshat Nam Mala)
दुर्गा दुर्गार्ति शमनी दुर्गापद्विनिवारिणी ।
दुर्गामच्छेदिनी दुर्गसाधिनी दुर्गनाशिनी ।
दुर्गतोद्वारिणी दुर्ग निहन्त्री दुर्गमापहण ।
दुर्गम ज्ञानदा दुर्गदैत्यलोकदवानला ।
दुर्गमा दुर्गमालोका दुर्गमात्मस्वरूपिणी ।
दुर्गमार्गप्रदा दुर्गमविद्या दुर्गमाश्रिता ।
दुर्गमज्ञानसंस्थाना दुर्गमध्यानभासिनी ।
दुर्गमोहा दुर्गमगा दुर्गमार्थस्वरूपिणी ।
दुर्गमासुरसंहन्त्री दुर्गमायुधधारिणी ।
दुर्गमाङ्गी दुर्गमाता दुर्गम्या दुर्गमेश्वरी ।
दुर्गभीमा दुर्गभामा दुर्लभा दुर्गधारिणी ।
नामावली ममायास्तु दुर्गया मम मानसः ।
पठेत् सर्व भयान्मुक्तो भविष्यति न संशयः ।
अथ श्री दुर्गा बत्तीस नामवली स्त्रोत |
श्री दुर्गा बत्तीस नामवली |
॥ द्वात्रिंश नामावली ॥
- दुर्गा
ॐ दुर्गायै नमः।
समस्त कष्टों को हरने वाली देवी। - दुर्गातिशमनी
ॐ दुर्गातिशमन्यै नमः।
कठिन दुःखों को शांत करने वाली। - दुर्गापद्धिनिवारिणी
ॐ दुर्गापद्धिनिवारिण्यै नमः।
भयंकर विपत्तियों का निवारण करने वाली। - दुर्गमच्छेदनी
ॐ दुर्गमच्छेदन्यै नमः।
कठिनाइयों का नाश करने वाली। - दुर्गसाधिनी
ॐ दुर्गसाधिन्यै नमः।
कष्टों को दूर करने वाली साधना स्वरूपा। - दुर्गनाशिनी
ॐ दुर्गनाशिन्यै नमः।
सभी दुःखों का विनाश करने वाली। - दुर्गतोद्धारिणी
ॐ दुर्गतोद्धारिण्यै नमः।
संकटों से उद्धार करने वाली। - दुर्गनिहन्त्री
ॐ दुर्गनिहन्त्र्यै नमः।
दुःखों का संहार करने वाली। - दुर्गमापहा
ॐ दुर्गमापहायै नमः।
कठिनाइयों को दूर करने वाली। - दुर्गमज्ञानदा
ॐ दुर्गमज्ञानदायै नमः।
अज्ञानरूपी कष्ट को हरने वाली। - दुर्गदैत्यलोकदवानला
ॐ दुर्गदैत्यलोकदवानलायै नमः।
दैत्य और नकारात्मक शक्तियों का नाश करने वाली। - दुर्गमा
ॐ दुर्गमायै नमः।
सर्व कठिनाइयों की अधिष्ठात्री देवी। - दुर्गमालोका
ॐ दुर्गमालोकायै नमः।
कष्टों का स्वरूप दिखाने वाली। - दुर्गमात्मस्वरूपिणी
ॐ दुर्गमात्मस्वरूपिण्यै नमः।
कष्टों के आत्मस्वरूप की अधिष्ठात्री। - दुर्गमार्गप्रदा
ॐ दुर्गमार्गप्रदायै नमः।
कठिन मार्गों में दिशा देने वाली। - दुर्गमविद्या
ॐ दुर्गमविद्यायै नमः।
कठिन विद्या की अधिष्ठात्री। - दुर्गमाश्रिता
ॐ दुर्गमाश्रितायै नमः।
संकटों से शरण देने वाली। - दुर्गमज्ञानसंस्थाना
ॐ दुर्गमज्ञानसंस्थानायै नमः।
कष्टों में भी ज्ञान की स्थिरता देने वाली। - दुर्गमध्यानभासिनी
ॐ दुर्गमध्यानभासिन्यै नमः।
संकट में भी ध्यान को प्रकाशित करने वाली। - दुर्गमोहा
ॐ दुर्गमोहायै नमः।
कष्टों को भ्रमित करने वाली। - दुर्गमगा
ॐ दुर्गमगायै नमः।
कठिनाइयों को पार कराने वाली। - दुर्गमार्थस्वरूपिणी
ॐ दुर्गमार्थस्वरूपिण्यै नमः।
कष्टों के उद्देश्य का स्वरूप। - दुर्गमासुरसंहन्त्रि
ॐ दुर्गमासुरसंहन्त्र्यै नमः।
अहंकार और आसुरी शक्तियों का नाश करने वाली। - दुर्गमायुधधारिणी
ॐ दुर्गमायुधधारिण्यै नमः।
कष्टों के नाश हेतु शस्त्र धारण करने वाली। - दुर्गमांगी
ॐ दुर्गमांग्यै नमः।
कठिनाइयों को शुद्ध करने वाली। - दुर्गमता
ॐ दुर्गमतायै नमः।
कष्टों से परे स्थित देवी। - दुर्गम्या
ॐ दुर्गम्यायै नमः।
अत्यंत दुर्लभ और गूढ़ स्वरूप वाली। - दुर्गमेश्वरी
ॐ दुर्गमेश्वर्यै नमः।
समस्त कष्टों की अधिपति देवी। - दुर्गभीमा
ॐ दुर्गभीमायै नमः।
दुष्टों के लिए भयानक रूप वाली। - दुर्गभामा
ॐ दुर्गभामायै नमः।
कष्टों की नियंत्रक देवी। - दुर्गभा
ॐ दुर्गभायै नमः।
कष्टों को प्रकाशित कर नष्ट करने वाली। - दुर्गदारिणी
ॐ दुर्गदारिण्यै नमः।
सभी दुःखों और संकटों को काटने वाली।
देवी दुर्गा के 32 नाम (द्वात्रिंश नामावली):
दुर्गा, दुर्गातिशमनी, दुर्गापद्धिनिवारिणी, दुर्गमच्छेदनी, दुर्गसाधिनी, दुर्गनाशिनी, दुर्गतोद्धारिणी, दुर्गनिहन्त्री, दुर्गमापहा, दुर्गमज्ञानदा, दुर्गदैत्यलोकदवानला, दुर्गमा, दुर्गमालोका, दुर्गमात्मस्वरूपिणी, दुर्गमार्गप्रदा, दुर्गमविद्या, दुर्गमाश्रिता, दुर्गमज्ञानसंस्थाना, दुर्गमध्यानभासिनी, दुर्गमोहा, दुर्गमगा, दुर्गमार्थस्वरूपिणी, दुर्गमासुरसंहन्त्रि, दुर्गमायुधधारिणी, दुर्गमांगी, दुर्गमता, दुर्गम्या, दुर्गमेश्वरी, दुर्गभीमा, दुर्गभामा, दुर्गभा, दुर्गदारिणी।
देवी दुर्गा के 32 नाम (द्वात्रिंश नामावली) माँ की विभिन्न शक्तियों, रक्षक और संहारक स्वरूपों का प्रतिनिधित्व करते हैं। इन नामों के माध्यम से माँ दुर्गा को संकट नाशिनी, भय हरणी और विजय प्रदायिनी के रूप में स्मरण किया जाता है।
| श्री विष्णु चालीसा | श्री शिव चालीसा | श्री राम चालीसा | श्री गणेश चालीसा | श्री शनि चालीसा | आरती श्री रामचन्द्रजी | वैदिक मन्त्र संग्रह |
सरल अर्थ (Summary Meaning)
दुर्गा द्वात्रिंश नामावली में दुर्गा, दुर्गनाशिनी, दुर्गमच्छेदनी, दुर्गमेश्वरी, दुर्गभीमा, दुर्गदारिणी जैसे शक्तिशाली नाम सम्मिलित हैं, जो माँ के विभिन्न रूपों और गुणों को प्रकट करते हैं। इन नामों का मंत्र सहित जप करने से भक्त को आत्मबल, सुरक्षा, विजय और आध्यात्मिक उन्नति की प्राप्ति होती है।
नवरात्रि, दुर्गा पूजा, शुक्रवार, अष्टमी और नवमी जैसे पावन अवसरों पर देवी दुर्गा के 32 नामों का पाठ विशेष फलदायी माना जाता है। यह नामावली माँ दुर्गा की पूजा, साधना और आराधना के लिए एक सरल और शक्तिशाली माध्यम है।
